BUZUL TİPLERİ

Paylaş
 

BUZUL TİPLERİ

Buzullar yeniden kristalleşmiş kardan oluşurlar. Kendi ağırlığı altında ezilen buzul harekete geçmektedir. ancak bu hareket günde birkaç cm ile birkaç m arasında bir hıza sahiptir. Özellikle sıcaklığın arttığı dönemlerde buzullarda hareket hızı yükselmektedir.

Buzullar şu şekilde oluşurlar. Kar yağışlarının çok olduğu, kar örtülerinin sıcak devrelerde dahi tamamen eriyip ortadan kalmadığı soğuk iklim bölgelerinde, üst üste biriken karlar kalın bir örtü meydana getirmesiyle oluşurlar. Sıcaklığın arttığı devrede eriyen karlar yada yağmur şeklinde düşen yağışlar bu kar örtüsünün içine sızarak donar ve kardan daha yoğun olan neve (firn) buzulunu oluştururlar. Neve buzulunun yoğunluğu kardan daha fazla olmasına rağmen içerisinde yinede boşluklar vardır. Tabakalı bir yapı gösteren neve buzulunun içindeki boşlukların oranı % 50 civarındadır. Neve buzulu oluştuktan sonra devam eden kar yağışları ve sızan suların daha derinlerde donması ile yoğunluk artar ve buzul buzu meydana gelir. Buzul buzları belirli bir kalınlığa eriştikten sonra kendi ağırlığı altında ezilerek harekete geçmektedir.

Buzulların çeşitli tipleri vardır. Bunlar;

1. Sirk Buzulu: Sürekli kar sınırının üzerinde, sirk adı verilen kenarları sarp çukurlarda biriken karların değişikliğe uğramaları sonucu meydan gelen buzullardır.

2. Vadi Buzulu: Akarsular gibi bir vadi içinde gelişmiş bulunan buzullardır. Sirk buzulların uygun koşullar altında sirkten taşması ve eğimi takiben doğal bir yatağa bağlı olarak hareket etmesi sonucu meydana gelirler. Vadi buzulları iki kısımdan oluşurlar. Sürekli kar sınırının üzerinde bulunan sirkin bulunduğu ve neve adı verilen yer beslenme sahasıdır. Sirkten çıkıp vadi boyunca hareket eden kısma ise buzul dili denir. Kar sınırının altında yer aldığı için burada buzul sürekli eriyerek kütle kaybeder. Vadi buzulları çeşitli uzunluklara sahip olabilir. Küçük olanları 3-5 km kadarken büyüklerinin uzunluğu 100 km’yi aşmaktadır.

3. Piedmont Tipi Buzulu: Bir dağ yamacında yer alan vadi buzullarının, o dağın eteklerinde birbirleriyle birleşmeleri sonucu oluşmuş örtü şeklindeki buzullardır. Bu tipteki buzullara örnek olarak Bering Buzulu, Guyot buzulu ve Malaspina Buzulu verilebilir.

4. Doruk (Takke) Buzulu: Dağların sürekli kar sınırının üstünde kalan doruk kısımlarını bir külah şeklinde kaplayan örtü şeklindeki buzullardır. Büyük Ağrı Dağının üzerinde bir takke buzulu yer almaktadır.

5. Plato Buzulu: Sürekli kar sınırından daha yukarıda bulunan platoların üzerini örten örtü şeklindeki buzullardır.

6. İnlandsis (Örtü Buzulu): Çok geniş bir alan kaplayan, kalın buzul örtüleridir. Şekilleri kubbeye benzer. Buzulun kalınlığı merkezi kısımda fazlayken, çevreye doğru bu kalınlık azalır. Merkezi kısımlarında kalınlıkları 2,000 m’yi geçer. Kenarlarından çok sayıda buzul dilleri çıkan inlandsisler merkezden çevreye doğru olan bir harekete sahiptir. Antarktika ve Grönlan buzulları bu gurup içerisinde yer alır.


Bu yazı 1427 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir adet yorum var.

  1. Burhan dedi ki:

    çok saolun..

Bir yorum bırak