HARİTALARDA YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİ GÖSTERME YÖNTEMLERİ, İZOHİPS HARİTALARIN ÖZELLİKLERİ VE HARİTALARDAN YARARLANMA

 

HARİTALARDA YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİ GÖSTERME YÖNTEMLERİ, İZOHİPS HARİTALARIN ÖZELLİKLERİ VE HARİTALARDAN YARARLANMA

 

1. RENKLENDİRME YÖNTEMİ

 

Fiziki haritalarda yeryüzü şekillerini daha belirgin gösterebilmek için yükselti basamakları renklerle ifade edilir. Renklendirme işlemi, aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi olur:

 

Yükselti basamakları (m)

 Kullanılan Renkler

 

0-200

 Yeşil

 

200-500

 Açık Yeşil

 

500-1000

 Sarı

 

1000-1500

 Turuncu

 

1500-2000

 Açık Kahverengi

 

2000 ve üzeri

 Koyu Kahverengi

 

Fiziki haritalarda beyaz renkler buzulları ya da kalıcı karları gösterirler. Göl, deniz ve okyanuslar ise mavi renkle gösterilmektedir. Mavinin tonu koyulaştıkça derinliğin arttığı anlaşılır. Renklendirme yöntemi, günümüzde en çok kullanılan yöntemlerdendir.

 

 

2. GÖLGELENDİRME YÖNTEMİ

 

Yerşekillerinin bir yönden ışıkla aydınlatıldığı düşünülür. Buna göre, ışık alan yerler açık, gölgede kalan yerler koyu renkte boyanır. Haritacılıkta daha çok yardımcı bir yöntem olarak kullanılır.

 

 

3. TARAMA YÖNTEMİ

 

Eğim ile orantılı olarak kalınlıkları artan çizgilerle yerşekilleri gösterilir.

 

Tarama yönteminde, eğim fazla ise çizgiler kalın, kısa ve sık olur. Eğim az ise çizgiler ince, uzun ve seyrek olur. Düz alanlar ise taranmayarak boş bırakılır. Fazla kullanılmayan bir yöntemdir.

 

 

4. KABARTMA YÖNTEMİ

 

Yeryüzü şekillerinin belirli bir ölçek dahilinde küçültülerek oluşturulan maketleridir. Bu yöntem, yerşekillerinin gerçeğe en uygun olarak gösterilmesini sağlar. Ancak, kabartma haritaların yapılışı ve taşınması zor olduğundan kullanım alanı dardır.

 

 

5. İZOHİPS (EŞ YÜKSELTİ) YÖNTEMİ

 

Deniz seviyesinden itibaren aynı yükseklikteki noktaların birleştirilmesiyle elde edilen eğrilere izohips eğrileri denir.

 

İzohipslerin özellikleri şunlardır:

 

İç içe kapalı eğrilerdir.

Yeryüzü şekillerinin yükseltilerini ve biçimlerini canlandırırlar.

Sıfır (0) m izohipsi deniz seviyesinden başlar. Kara ile denizin birleştiği deniz kıyısını düz bir çizgi halinde takip eder. Buna kıyı çizgisi adı verilir.

İzohips eğrileri dağ doruklarında nokta halini alır. Buralar zirve olarak tanımlanır.

İzohipsler yeryüzü şekillerinin kuşbakışı görünümünü belirler.

En geniş izohips halkası en alçak yeri, en dar izohips halkası ise en yüksek yeri gösterir.

Aynı izohips üzerinde bulunan bütün noktaların yükseltileri birbirine eşittir.

İki izohips eğrisi birbirini kesmez.

Birbirini çevrelemeyen komşu iki izohipsin yükseltileri aynıdır.

İzohipslerin sıklaştığı yerler eğimin arttığını, seyrekleştiği yerler ise eğimin azaldığını gösterir.

Çukurluklar, derinlik istikametinde ok işareti konularak gösterilir. (Krater, polye, obruk gibi)

Her izohips eğrisi kendisinden daha yüksek bir izohipsi çevreler. Ancak çukur yerlerde bunun tersi geçerlidir.

İki izohips eğrisi arasındaki yükselti farkına eküidistans (izohips aralığı) denir.

İzohipslerin sık geçtiği deniz kıyılarında kıta sahanlığı (şelfi) dar, seyrek geçtiği kıyılarda kıta sahanlığı geniştir. Başka bir ifade ile, alçak kıyılarda deniz sığ, yüksek kıyılarda deniz derindir.

 

Kıyıdan 200 m. derinliğe kadar olan sahaya kıta sahanlığı (şelf alanı) denir. Yüksek kıyılarda şelf alanı dar (Karadeniz ve Akdeniz kıyıları), alçak kıyılarda şelf alanı geniştir. (Ege ve Marmara kıyıları)

 

• Deniz seviyesine göre aynı derinlikteki noktaların birleşmesi ile elde edilen çizgilere izobat (eş derinlik) eğrileri denir. Kıyı çizgisi, izohips ile izobat eğrilerinin başlangıç çizgisidir.

 

Özellikleri:

 

İç içe kapalı eğrilerdir.

En geniş izobat eğrisi derinliği en az olan yeri, en dar izobat eğrisi ise derinliği en fazla olan yeri gösterir.

İzobatların sıklaştığı yerlerde eğim artarken, seyrekleştiği yerlerde eğim azalır.

İzobat eğrileri arası, kıyıdan derinlere doğru açık maviden koyu maviye doğru renklendirilir.

 

İZOHİPS HARİTALARINDA BAZI YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GÖSTERİLMESİ

 

1. Boyun

 

 Tepe ve sırtlar arasında nispeten alçakta kalan düzlüklerdir.

 

2. Vadi

 

İzohipslerin zirveye doğru “  Ù  ” şeklinde girinti yaptıkları yerlerdir. Vadi yamacının eğimine göre “  Ù  ” şeklindeki girintinin biçimi de değişir. “  Ù  ” nin açık ağzı suyun akış yönünü, kapalı kısmı kaynak yönünü gösterir.

 

3. Sırt

 

İki yamacın birleştiği, su bölümü çizgisinin geçtiği sınırdır.

 

4. Çanak (Kapalı Çukur)

 

Çevresine göre yükseltisi az olan sahalardır. Çanakların kolaylıkla tanınabilmesi için, eğim yönünde merkezi gösteren bir ok işareti konur.

 

5. Kıyı Çizgisi

 

Deniz seviyesini gösteren sıfır metre eğrisidir.

 

6. Delta

 

Akarsuların denize döküldükleri yerlerde denize doğru uzanan, üçgen şeklindeki çıkıntılardır.

 

 

 

HARİTALARDAN YARARLANMA

 

1. İzohips haritalarından profil çıkarma

 

Yeryüzü şekillerinin yandan görünüşüne (kesitine) profil denir. Profil şu şekilde çıkarılır:

 

Profili çıkarılacak olan noktaların arasına bir doğru çizilir.

Bu doğrunun kestiği izohipslerin yükselti değerleri, alt kısma çizilecek yükselti ölçeği ile kesiştirilir.

Kesişen noktalar birleştirildiğinde profil çıkarılmış olur.

Şu üç özellik kontrol edilerek profil bulunabilir.

 

a)Tepe sayısı          b) Eğim             c) Yükselti

 

 

2. İzobat haritalarından profil çıkarma

 

İzobat haritalarından profil çıkarma işleminde, aynen izohips haritalarından profil çıkarılırken izlenen yollar uygulanır.

 

 

3.Yükselti Bulma

 

İki izohips arasındaki yükselti farkı dikkate alınarak, yükseltisi bilinen yerden başlamak üzere izohipsleri sayarak, istenilen noktanın yükseltisi bulunabilir. İzohips aralığı sayısının, iki izohips arası yükselti farkına çarpımı, toplam yükseltiyi verir.

 

 

4. Yön bulma

 

Haritalar genellikle kuzey – güney istikametinde çizilirler. Bundan yararlanarak yön tayin edilebilir.

 

Ayrıca paralel ve meridyenlerden de yararlanılabilir. Bunun yanında harita üzerindeki yön okları da bize bu konuda bilgi verir.

 

 

5. Eğim bulma

 

Haritalardan yararlanarak, herhangi bir arazinin eğimi ölçülebilir. Herhangi iki noktanın yükselti farkının, yine aynı iki nokta arasındaki yatay mesafeye oranına eğim denir.

 

Yatay mesafe arttıkça, eğim azalır,

Yatay mesafe azaldıkça, eğim artar.

Eğim şu formülle bulunur:

 

EĞİM % =   h(yükselti farkı) X 100 : L(yatay uzaklık)

 

h = Yükselti farkı

 

L = İki nokta arasındaki yatay uzaklık.

YORUMLAR


  1. sLm arkadaslar bu calısmada emeqi qecen herkese cok tesekkur ederim ödevimde cok faydalı olmustur.ßasarılarınızın devamını ßeqlerim.

  2. ŞEYMA

    GÜZL OLMUŞ AMA BİZİM DERSTE İŞLEDİĞİMİZ İZOHİPSDEN BAZILARI VAR. BAZILARI YOKTUR.AMA YİNE İŞİME YARADI TEŞEKÜRLER.

  3. YASEMİN

    ÇOK GÜZEL OLMUŞ ÇOK BEĞENDİM, AMA RESİMLİ VEVİDEOLU OLUPVEDE EKLEMEK İSTEDİĞİM BİRŞEY VAR DAHA ÇOK BİLGİ İSTİYORUM TEŞEKKÜRLER……

  4. özlem

    yha bencede güzel olmasına güzel ama resimle göstermemeişler ve ben yorumları okuduğuma göre çoğu kişi görselleştirmedikleri için fazla beğenmemiş.fakat ben yinede emeği geçen herkese çok teşekkür ediyorum..

  5. Raşid

    Ben 9 .sınf ortalama yükseltme sınavıma çalısıyorum çok güzel elllerinize sağlık çok teşekkür ederim…

Bir Cevap Yazın

SAKATLAR HAFTASI

SAKATLAR HAFTASI

SAKATLAR HAFTASI   10-16 Mayıs arası Sakatlar Haftasıdır. Sakatlık insanlığın ortak sorunudur. Bu yüzden Sakatlar › Yazının Devamı ..

DÜNYA ÇOCUK GÜNÜ

DÜNYA ÇOCUK GÜNÜ

DÜNYA ÇOCUK GÜNÜ   AÇIKLAMA -1-   Ekim ayının ilk Pazartesi günü Dünya Çocuk Günü’ dür. Çocukların › Yazının Devamı ..

Sosyal

Sen de yazı gönder!

BilgiBulucu Önerisi

e okul takdir teşekkür hesaplama e okul oyunları bilgisaglik.com alaaddin yüksel
.
.