Öğrenme Psikolojisi – Davranış Analizi


DAVRANIŞIN ANALİZİ
davranışı uyarıcı, tepki, karşılık olmak üzere üçe ayırarak analiz etmek mümkündür;

uyarıcı: organizma tarafından algılanan ve organizmanın içinde ya da dışında değişiklikler meydana getirerek davranışa yol açan unsura uyarıcı denir.
içte meydana gelen uyarıcı; baş ağrısı, akrnın acıknası gibi..
dışta meydana gelen uyarıcı; ses, ışık, gürültü, bir konuşma veya yediğin bir tokat gibi..

tepki: organizmanın uyarıcıya karşı göstermiş olduğu tepki.
karnın acıkınca yemek yemen, gürültüde kulaklarını tıkaman, konuşmaya kulak kabartman, tokadı yiyince ağlaman alman gibi..

karşılık: organizmanın gösterdiği tepkiye almış olduğu uyarıcı ya da cevaptır.
yamek yiyinec doyman, kulaklarını tıkayınca rahatlaman, konuşmaya ilgi duyup dinlemen veya sıkılıp duymazdan gelmen, ağlayınca avutulman gibi..

karşılk; pekiştirme, ceza, duymazdan gelme olmak üzere üç farklı şekilde olabilir;

1.pekiştirme: istendik davarnışın tekrar edilmesi için yapılan faaliyettir. davranışı pekiştirmede kullanılan uyarıcıya ise pekiştireç denir.

2.ceza: organizmanın, istenmeyen davranışı bir daha göstermemesi uygulanan yaptırımdır.

3.karşılık vermeme:organizmanın davranışını görmezden gelme..

pekiştirme:

organizmanın davranışının gösterilme olasılığının arttırılmasıdır. başka bir ifadeyle, istendik davranışın tekrar edilmesi için yapılan faaliyete pekiştirme denir.
davarnışı pekiştirmede kullanılan uyarıcıya ise pekiştireç denir..

pekiştirme olumlu ve olumsuz olmak üzere iki türlüdür;

1. olumlu pekiştirme: içinde bulunulan duruma hoş bir uyarıcının eklenmesi ile istendik davranışın tekrarlanma olasılığının arttırılmasıdır.
2. olumsuz pekiştirme: içinde bulunulan durumda mevcut ve hol olmayan bir uyarıcıyı ortamdan kaldırmak yolu ile istendik davranışın tekrarlanma olasılığını arttırmaktır.

pekiştirme bireyin kendi tarafından, kendisine yönelik yapılıyorsa buna; “içten pekiştirme” denir.
eğer pekiştirme bireyin çevresindekiler tarafından, onun istenilen bir davranışının tekrar edilmesini sağlamak için yapılıyorsa buna da “dıştan pekiştirme” denir.

pekiştirmede kullanılan unsur maddi bir değer taşıyorsa buna maddi pekiştirme denir.
pekiştirmede kullanılan unsur maddi bir değer taşımıyorsa buna manevi pekiştirme denir.

ayrıva bir de simgesel(sembolle) pekiştirmeden sözedilmektedir.örneğin;bir ödevini eksiksiz tamamlayan 1 öğrenciye bir yıldız verilir, 5 tane yıldızı tamamlayan öğrenci, 5 yıldızını vererek bir silgi alabilir veya tenefüse 5 dakika erken çıkabili..

sembolik pekiştirme uygulamasında, bireylerin pekiştirecini seçme şansı vardır.(bonuslardan alınan puanlarla istediğin hediyeyi seçmen gibi..)

simgesel pekiştirme nerelerde etkilidir?
istenmeyen davranışların azaltıması amacıyla hiperaktif-aşırı harekatli, dikkat bozukluğu- olan çocuklar, ıslahevleri, cezaevleri gibi yerlerde kalan kişilerdeetkili bir şekilde kullanılabilmektedir..

ceza

I. tür ceza: organizmanın içinde bulunduğu ortama hoş olmayan bir uyarıcının eklenmesidir.
II. tür ceza: organizmanın içinde bulunduğu ortamdan hoş bir uyarıcının kaldırılmasıdır.

UYARI: olumsuz pekiştirme adındaki olumsuzluktan dolayı II. tür ceza ile karıştırılmaktadır. ancak pekiştirme, olumsuz da olsa pekiştirmedir. adına değil, soyadına bakın..


Bu yazı 1870 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak